Η αλήθεια για τα κέρδη της Βέρτζιν Ρέϊλ του Ρίτσαρντ Μπράνσον

No Comments

Στο παρελθόν αποκάλεσα τον Ρίσταρντ Μπράνσον οπορτουνιστή. Μιά νέα έκθεση αποκαλύπτει πως είχα δίκιο όταν έλεγα πως έχτισε την επιχειρηματική του αυτοκρατορία με τα εκατομύρια των φορολογούμενων - μόνο τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα απ' ότι νόμιζα.

Αντίτυα Τσακραμπόρτυ

Μόλις δεκαοχτώ μήνες πριν, σ' αυτές τις σελίδες, αποκάλεσα τον Ρίτσαρντ Μπράνσον οπορτουνιστή. Εξετάζοντας τις μεγαλύτερες επιχειρηματικές του επιτυχίες, από τα τραίνα και τα αεροπλάνα ως την καλωδιακή τηλεόραση, το κείμενό μου αναφερόταν σε μιά κοινή μέθοδο: το αφεντικό της Βέρτζιν προτιμά να εισέρχεται σε τομείς προστατευμένους από πολύ ανταγωνισμό, μαζεύει επιχορηγήσεις από τους φορολογομούμενος και αποχωρεί με το ταμείο.

Αυτή ήταν η ιστορία της Βέρτζιν Ρέϊλ (τώρα το 49% ανήκει στην Στέϊτζκόουτς), της Βέρτζιν Ατλάντικ (όπου τον αντίστοιχο ρόλο παίζει η Σίνγκαπουρ Έαρλαϊνς) και σίγουρα ταιριάζει στη πρόσφατη εξαγορά της Νόρθερν Ρόκ από την Βέρτζιν, όπου ο Μπράνσον ήταν στην πραγματικότητα η βιτρίνα χοντρού χρήματος από Αμερική και το 'Αμπου Ντάμπι.

Ο σέρ Ρίτσαρντ δεν χάρηκε καθόλου. Πιό γρήγορα από το χρόνο που παίρνει να πεις "κακομαθημένος μεγιστάνας στο τηλέφωνο", μιά απάντηση με το όνομά του εμφανίστηκε στην Γκάρντιαν [http://m.guardian.co.uk/commentisfree/2011/nov/23/nonsense-virgin-success-dependent-on-state] όπου με κατηγορούσε γιά μιά "μοχθηρή" επίθεση που έσταζε "δηλητήριο". Αλλά, βάζοντας στην άκρη την αξιοθαύμαστη χειρονομία, δεν αντέκρουσε το επιχείρημά μου: ότι παρόλο το μπλάμπλά περί επιχειρηματικότητας και περί "πραγματικής κινητοποίησης των εργαζομένων και λειτουργίας της ατμομηχανής στο φούλ", ο Μπράνσον έχει κτίσει την επιχειρηματική του αυτοκρατορία με εκατομύρια από εμένα, εσένα και τους υπόλοιπους φορολογούμενους.

Λοιπόν την περασμένη Παρασκευή δημοσιοποιήθηκε μιά έκθεση η οποία, λυπάμαι που το λέω, αποδεικνύει πως έκανα λάθος. Ο Μπράνσον είναι πολύ μεγαλύτερος χρήστης επιχορηγήσεων απ' ότι φανταζόμουν. 

Γραμμένη από ακαδημαϊκούς του Κέντρου Έρευνας Κοινωνικής και Πολιτιστικής Αλλαγής του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ και δημοσιευθείσα από την Ένωση Προσωπικού Μεταφορών, η μελέτη εξετάζει την απόδοση των Βρετανικών σιδηροδρόμων κατά την πάνω από είκοσι χρόνια περίοδο ιδωτικοποίησης. Είναι μιά βαριά μελέτη - πάνω από οκτώ μήνες συγγραφής, 166 σελίδες και με πολύ περισσότερες λεπτομέρεις για το σιδηροδρομικό δίκτυο απ' όσες θα χρειαστεί ποτέ ένας επιβάτης.

Αλλά καταλήγει σε ένα κυρίως εύρημα: ο μόνος τρόπος με τον οποίο ο Μπράνσον και η συντριπτική πλειψηφεία των βαρώνων των τραίνων παρουσιάζουν κέρδη είναι μέσω των επιχορηγήσεων από τον φορολογούμενο. Κι ενώ πιθανόν να γνωρίζετε για τις άμεσες πληρωμές που πήραν η Βέρτζιν και άλλοι, η ομάδα του ΚΕΚΠΑ ανέλυσε επίσης μιά άλλη, έμμεση μετάγγιση από το δημόσιο πουγκί στα χέρια των ιδιωτών. Μέχρι αυτή τη στιγμή φτάνει σε αξία τα 30 δισ. στερλίνες - παρόλα αυτά μόλις και μετά βίας ανγνωρίζεται από την Νέτγουρκ Ρέϊλ [1]

Ας ασχοληθούμε με τις προφανείς επιδοτήσεις πρώτα. Αν αθροίσετε όλες τις άμεσες επιδοτήσεις της "κύριας δυτικής γραμμής" του Μπράνσον μεταξύ 1997 και 2012, και τις μετατρέψετε σε σημερινές τιμές, καταλήγετε στο σύνολο των 2.79 δισ στερλινών χαρισμένων από εμάς - πριν από την πώληση έστω κι ενός εισιτηρίου. Κι αυτό πριν υπολογίσουμε την αναβάθμιση της υπηρεσίας (αξίας περίπου 9 δισ στερλινών και πληρωμένης από το κράτος) και τον στόλο των τραίνων Πεντολίνο (επίσης επιδοτημένο σε μεγάλο βαθμό από την κυβέρνηση).

Πλέον το 2012 η Βέρτζιν απολαμβάνει κατακαίνουργιο στόλο, συχνότερη υπηρεσία και μιά σoύπερ γρήγορη γραμμή που μεταφέρει επιβάτες από το Λονδίνο στο Μάντσεστερ μόλις σε δύο ώρες. Με όλα αυτά και μιά οικονομία ανθηρότατη μέχρι και το 2007, και με τις τιμές των καυσίμων να αυξάνουν, ήταν μοιραίο η εταιρεία να προσελκύσει πελάτες.

Η πλειοψηφία των βελτιώσεων πληρώθηκαν από τους φορολογούμενους, ενώ η Βέρτζιν πληρώνει το κράτος ένα συμφωνημένο ποσό κατά τα δύο τελευταία έτη της μίσθωσης. Παρόλα αυτά ο Μπράνσον και οι λοιποί μέτοχοι εμφάνισαν αθροιστικά κέρδη 538 εκατομυρίων στερλινών κι τσεπώθηκαν μερίσματα συνολικής αξίας 499 εκατομυρίων. 

Αυτά είναι τα ποσά που τράβηξαν το ενδιαφέρον της Βέρτζιν από την αρχή. Στη βιογραφία του Μπράνσον ο Τόμ Μπάουερ καταγράφει μιά φράση που χρησιμοποιήθηκε από τους υπασπιστές του δισεκατομυριούχου ενώ ζύγιζαν τη συμφωνία για την "κύρια δυτική γραμμή": "Είναι άδεια εκτύπωσης χρήματος. Δεν μπορεί να πάει στραβά".

Ωστόσο υφίσταται άλλη μιά κρυφή πηγή μετρητών τα οποία απολαμβάνουν η Βέρτζιν και οι λοιποί. Η Νέτγουρκ Ρέϊλ μείωσε τα τέλη πρόσβασης στο δίκτυο που επιβάλλονται στις εταιρείες. Υπό τον προκάτοχό της, την Ρέϊλτρακ, τα τέλη είχαν αξία περίπου 3 δισ. στερλίνες ετησίως. Τώρα έχουν περίπου τη μισή αξία, λίγο παραπάνω από 1.5 δισ. το χρόνο. Αυτή είναι μιά έμμεση επιδότηση από το δημόσιο προς τις εταιρείες που εκμεταλλέυονται τα τραίνα και η Βέρτζιν είναι ο τρίτος μεγαλύτερος παραλήπτης αυτών των επιδοτήσεων. Είναι τόσο σημαντική αυτή επιδότηση ώστε, υπολογίζει η ομάδα ΚΕΚΠΑ, αν αυτή έπαυε η εταιρεία θα παρουσίαζε ζημιές μέχρι και 257 εκατομύρια μοναχά τον περασμένο χρόνο. 

Γιά να μην έχετε αμφιβολίες ως προς τα νούμερα, έκθεση της ΚΕΚΠΑ παρουσιάστηκε στην Ένωση Εταιρειών Λειτουργίας Τραίνων κάποιες εβδομάδες πριν τη δημοσίευσή της. Η ένωση είχε αρκετό χρόνο να αμφισμητήσει τα νούμερα. Αλλά, παρότι προφανώς δεν την ευχαρίστησαν τα συμπεράσματα, δεν έχει αμμβισβητήσει τους αριθμούς. Χρόνια έμμεσων χρηματοδοτήσεων έχουν φεσώσει τη Νέτγουερκ Ρέϊλ κατά 30 δισ. στερλίνες. Αυτό το χρέος είναι εγγυημένο από το δημόσιο, ωστόσο λίγοι το γνωρίζουνε. 

Αυτό μοιάζει με μιά εικόνα καθρέφτη του καπιταλισμού. Το δημόσιο δίνει χρήματα σε ιδιωτικές εταιρείες οι οποίες παίρνουν ένα ποσοστό κι επιστρέφουν τα υπόλοιπα. Αν αυτό δεν είναι αρκετά γελοίο, να θυμάστε ότι η μητρική εταιρεία Βέρτζιν είναι καταχωρισμένη στις Παρθένες (Βέρτζιν) Νήσους, μιά στάση πολύ μακριά από το Γουίγκαν. Και όπως είδαμε με την γραμμή της ανατολικής γραμμής, όσοι δεν αποκομίζουν αρκετό κέρδος απλούστατα σηκώνονται και φεύγουν φορτώνοντας τις υπηρεσίες τους ξανά στο δημόσιο. Κορώνα κερδίζουν, γράμματα χάνεις. 

Ο Μπράνσον δεν είναι ο μοναδικός δράστης εδώ. Είναι απλούστατα ο πιο φανταχτερός εκρόσωπος ενός συστήματος εντελώς σάπιου, συτήματος μετάγγισης χρήματος από το δημόσιο στα χέρια ιδιωτών. Το σύνολο του κλάδου, όπως είπε η σύμβουλος του Δημόσιου Ταμείου Σρίτι Βαντέρα, είναι επανδρωμένο από κερδοσκόπους του "χειρίστου είδους… με τα ισχνότερα κεφάλαια". Όντας τέως επενδυτικός τραπεζικός, σίγουρα η Βαντέρα ξέρει να τους ξεχωρίζει.

Αλλά το αφεντικό της Βέρτζιν αρέσκεται να φωνάζει για τις αρετές της ατομικής ιδιοκτησίας του δημόσιου αγαθού. Καθώς μιλάμε αυτός ασκεί έντονες πιέσεις για τον έλεγχο της "κύριας ανατολικής γραμμής". Αν τα καταφέρει θα προσπαθήσει, αναμφίβολα, να επαναλάβει την προηγούμενη γλυκειά συμφωνία του, επιδοτημένα από το δημόσιο Πεντολίνο κι όλα. Κι όπως ακριβώς και τώρα, εμείς θα πληρώσουμε.

Mετάφραση Πέτρος Διβέρης,  εμφανίστηκε στη Guardian June 11, 2013. 

http://m.guardian.co.uk/commentisfree/2013/jun/10/truth-richard-branson-virgin-rail-profits -- 

[1] Network Rail. Κρατική εταιρεία που απορροφά το ζημιογόνο τμήμα των σιδηροδρόμων, κυρίως την υποδομή. Δανείζεται από "τις αγορές" αλλά έχει το χρέος της εγγυημένο από κράτος μ'έναν τρόπου δεν εμφανίζεται στον προϋπολογισμό.

 

Comments are closed for this post